Tekst 26 februari 2018

De tekst voor maandagavond a.s. heeft betrekking op het gaan van het spirituele pad en de relatie tussen ziekte en meditatie. Thich Nhat Hanh geeft hieronder antwoord op twee vragen die hem er over werden gesteld.

Recent heb ik (Jan) nog meer ervaren wat het gaan van een spiritueel pad en mediteren mij heeft gebracht tijdens mijn ernstige depressie van 2014-2016, en wat het mij geeft bij mijn huidige prostaatkanker. In beide gevallen was voor mij duidelijk: - dat dit mij niet voor niets is overkomen; - dat ik wil(de) uitzoeken waarom mij dit is overkomen, en - dat ik wil weten wat ik ervan kon/kan leren.

Mede daarom wil(de) ik niet op een reguliere manier behandeld worden. Dat hield voor de depressie in dat ik geen anti-depressiva heb genomen en dat ik de prostaatkanker niet laat opereren of bestralen. Mijn depressie is niet meer; de psa-waarde van mijn prostaatkanker is gedaald. Wat het gaan van het spirituele pad en mediteren mij brengt en heeft gebracht vertel ik maandag bij de inleiding van de avond.

Let op! Dit is mijn ervaring. Laat je altijd begeleiden door een arts die goed voor jou is.


Twee vragen aan Thich Nhat Hanh

Is er een spiritueel pad voor mensen die met een ongeneeslijke ziekte te kampen hebben?

 

Een ernstige ziekte kan een soort bel zijn die ons aanmoedigt echt te oefenen volledig in het hier en nu aanwezig te zijn en die daarmee ons spirituele leven baart. Onze ziekte kan ook een positieve zijde hebben die ons helpt te groeien. Het is voor ons en voor degenen om ons heen een bel van volle aandacht. De helende kracht die voortvloeit uit onze capaciteit om dingen te accepteren, ons niet teveel zorgen te maken en van het huidige moment te genieten, zal ons allemaal veel baat geven. Veel mensen met kanker zijn daar in de geslaagd om nog lang in leven te blijven.

Een Canadees vertelde me bij onze eerste ontmoeting dat zijn arts hem nog twee maanden had gegeven. Ik zei: ‘kun je met mij van deze kop thee genieten? Vergeet al het andere, word je bewust dat je levend bent en hier samen met andere sangha-leden zit. Richt je aandacht volledig op de thee en geniet van dit moment.’ Dit lukte hem. Na de Vijf Aandachtsoefeningen te hebben aangenomen, leefde hij nog 13 jaar. Dus je weet het nooit. Profiteer van je dagen, je maanden, je jaren, en van het onderricht en de oefening van leven in aandacht. Geniet zolang je leeft van elk moment en oefen diepgaand kijken om zo je ware natuur van geen-geboorte en geen-dood te kunnen ervaren. De wolk in de lucht kan niet sterven, maar alleen sneeuw, hagel of regen worden. Een wolk te zijn die in de lucht drijft is mooi; maar het is ook mooi om regen te worden die op de grond valt. Met dat inzicht kun je onbevreesd verder leven. Als je in je dagelijks leven mooie gedachten denkt, mooie woorden spreekt en mededogend handelt, dan zul je op vele mooie manieren voort leven in de toekomst. De ontbinding van het lichaam is niet het einde van alles. Dat inzicht is wezenlijk voor werkelijk geluk en onbevreesdheid.

Alles kan een bel van aandacht zijn, ook lijden. Het lijden teweeg gebracht door ouderdom, ziekte en dood kan een krachtige bel van volle aandacht zijn. Het zijn effectieve boodschappers. Laten we ons daarom op deze bellen afstemmen en ons in de richting bewegen die de mensheid op zou moeten gaan. Laten we elkaar bij de hand nemen en samen op weg gaan, want er is geen hoop voor ons, tenzij we het samen doen.

We hebben wel gehoord over ongeneeslijk zieke mensen die hun leven wisten te verlengen nadat ze boeddhistische oefeningen en meditatie zijn gaan doen. Wat is de relatie tussen ziekte en meditatie?

 

De therapeutische kracht van meditatie is zeer groot. De oefening van bewust ademen en lopen kan de spanningen in het lichaam en ook in de geest opheffen. Wanneer het lichaam zichzelf mag zijn, wanneer we het niet aftobben, wanneer we de spanningen niet op laten lopen, kan de natuurlijke zelfgenezing van het lichaam zijn werk doen.

Dieren zijn heel wijs. Wanneer een wild dier gewond raakt, weet het wat het moet doen. Die wijsheid is generaties lang door zijn voorouders doorgegeven. Het dier zoekt een stille plek op om daar uit te rusten. Het heeft geen belangstelling voor eten of om achter andere dieren aan te jagen. Het rust alleen maar. Na enkele dagen stilletjes liggen, is het dier genezen, komt het overeind en pakt het zijn leven weer op.

Als mensen zijn we dit rust nemen verleerd. We maken ons teveel zorgen. We staan ons lichaam niet toe te helen. We staan onze geest niet toe om te helen. Zelfs als we een paar weken vakantie hebben, weten we niet hoe we tot rust moeten komen. Onze zorgen, stress en angst verergeren de situatie. Meditatie kan de spanning verminderen en ons helpen om onze zorgen, onze angst en onze boosheid te omarmen, en dat is zeer helend. We staan de natuur toe zijn werk te doen. Het is zeer belangrijk dat we de kunst van rust nemen en van ontspannen opnieuw leren.

Wanneer we in vrede met ons zelf leven, werken de elementen van ons lichaam en onze geest harmonieus samen en dat is de basis van gezondheid. Ons lichaam zal dan de juiste hoeveelheid chemische stoffen afgeven. We produceren dan bijvoorbeeld niet een teveel aan adrenaline.

De Boeddha spreekt over de ‘tweede pijl’. Wanneer een pijl jou treft, dan voel je pijn. Als een tweede pijl dezelfde plek raakt zal de pijn tien keer zo groot zijn. De Boeddha raadt ons aan bewust in en uit te ademen wanneer we ergens pijn in ons lichaam of onze geest hebben. Je moet erkennen dat de pijn belangrijk is, maar het niet teveel gewicht geven. Als je je zorgen maakt over de pijn, er bang voor bent, je ertegen verzet, ertegen tekeer gaat, wordt deze tien keer erger, of zelfs meer. Je ongerustheid is de tweede pijl. Bescherm jezelf en laat de pijl niet afgaan - want die tweede pijl komt van jou.



Lees ook eens de gedichten van Thich Nhat Hanh op deze site.